რუსი „სამშვიდობოები“ - მითი და რეალობა

Image

დღეს, როცა აქტიურად განიხილება აღმოსავლეთ უკრაინაში სამშვიდობო მისიის დაწყების საკითხი, უპრიანი იქნება გავიხსენოთ, რა შედეგი მოიტანა გაეროს მისიით რუსეთის მიერ განხორციელებულმა ერთადერთმა სამშვიდობო მისიამ პოსტსაბჭოთა სივრცეში, რომელიც მათ დასავლეთ საქართველოში, კერძოდ კი, ოკუპირებულ აფხაზეთში შეასრულეს.

 

აფხაზეთის ერთწლიანი ომის შემდეგ, რუსეთის შუამავლობით, ქართულმა და აფხაზურმა მხარეებმა ხელი მოაწერეს სამშვიდობო შეთანხმებას, რომლის გარანტორი რუსეთი იყო, საგარეო საქმეთა მინისტრის კოზირევის სახით, რომელმაც ასევე მოაწერა ხელი ამ შეთანხმებას. 

 

ამ შეთანხმების მიხედვით, დაშორიშორების ხაზზე, მდინარე გუმისთვის გასწვრივ, შედიოდა რუსეთის სამხედრო კონტინგენტი ე.წ. ცისფერჩაფხუტიანთა სახით, რომელსაც თვალყური უნდა ედევნებინა კონფლიქტის ზონიდან ცოცხალი ძალისა და სამხედრო ტექნიკის გაყვანისთვის. 

 

ქართულმა მხარემ თავისი ტექნიკა და ცოცხალი ძალა გაიყვანა ფოთის მიმართულებით და ამისთვის რუსეთის დიდი სადესანტო ხომალდები დაიქირავა. აფხაზურმა მხარემ ტექნიკა გუდაუთისკენ გაიყვანა, ხოლო მძიმე არტილერიის გასაღები რუს მეთვალყურეებს გადასცა. 

 

რუსეთის კონტინგენტმა მაშინ პირველად გამოიყენა „ჰუმანიტარული კოლონა“, რომელმაც სოხუმის გავლით, შემოწმების გარეშე გაიარა აფხაზური შენაერთების მიერ კონტროლირებად ტერიტორიამდე და ჰუმანიტარული დახმარების ნიღბით იარაღი და საბრძოლო მასალები ჩაიტანა. რუსეთის საგანგებო სიტუაციათა სამინისტროს მაშინ სწორედ სერგეი შოიგუ ხელმძღვანელობდა.

 

ამ შეთანხმების შესრულება არ ყოფილა დაკავშირებული რაიმე სახის სანქციებთან რუსეთის წინააღმდეგ, ამიტომაც 1993 წლის 16 სექტემბერს აფხაზურმა შენაერთებმა რუსი სამხედროების სრული მხარდაჭერით დაიწყეს შეტევა სოხუმზე და 27 სექტემბერს აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის დედაქალაქი აიღეს კიდეც. 

 

„ჩვენ მოგვატყუეს“, - განაცხადა მაშინ რუსეთის სპეცწარმომადგენელმა, თუმცა, ამას საერთაშორისო დონეზე გამოხმაურება არ მოჰყოლია. 

 

საქართველო არ იყო დსთ-ს წევრი და არც აპირებდა თანამეგობრობაში შესვლას, მაგრამ ედუარდ შევარდნაძემ, დიდი ძალისხმევითა და ე.წ. ინტელიგენციის მხარდაჭერით, პარლამენბტში მაინც გაიტანა დსთ-ში შესვლის გადაწყვეტილება. 

 

საქართველოს შესვლა დსთ-ში რუსეთს იქ თავისი სამხედრო კონტინგენტის ლეგალურად განსათავსებლად სჭირდებოდა. 1994 წლის 21 ივნისს, დსთ-ს ლიდერების გადაწყვეტილებით, აფხაზეთში 200 რუსი სამხედრო გაიგზავნა, სამშვიდობო მისიითა და გაეროს მანდატით. მისია ექვსი თვით გაიგზავნა და ყოველ ჯერზე, მანდატის ვადის ამოწურვამდე, მას კიდევ ექვსი თვის განმავლობაში უგრძელდებოდა იქ ყოფნის ვადა. ასე გაგრძელდა თითქმის წლების განმავლობაში.

 

თავიდანვე ბედის ირონია იყო ის, რომ „სამშვიდობო“ მისიის შემსრულებლები აფხაზეთში გახდნენ ის სამხედროებიც, რომლებიც გუდაუთაში განთავსებულ 345-ე სადესანტო-მოიერიშე ბატალიონში მსახურობდნენ და რომლებიც ომის დროს აფხაზურ სამხედრო შენაერთებს ამზადებდნენ, მხარს უჭერდნენ და მათი იერიშების დაგეგმვაში მონაწილეობდნენ. 

 

რუსი „სამშვიდობოები“ მდინარე ენგურის გასწვრივ, ასევე ენგურის ნაპირიდან 12 კილომეტრიანი ბუფერული ზონის დასასრულ წერტილებზე განლაგდნენ და, ფაქტობრივად, აფხაზეთსა და დანარჩენ საქართველოს შორის მესაზღვრეები გახდნენ. საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებზე აღებ-მიცემობა, ლოთობა და მოსახლეობის კუთვნილი პირუტყვისა თუ ფრინველის ქურდობა ჩვეულებრივ ამბად იქცა. 

 

რუსი „სამშვიდობოების“ შემოსვლის დღიდან აფხაზეთში 1.200-ზე მეტი მშვიდობიანი მცხოვრები მოკლეს. ხშირად მკვლელობები რუსი სამშვიდობოების თვალწინ და მათი ხელშეწყობით ხდებოდა. იყო შემთხვევები, როცა „სამშვიდობოები“ პირდაპირ იტაცებდნენ ქართველებს და მათ აფხაზ ბოევიკებს გადასცემდნენ, საიდანაც ისინი, უკეთეს შემთხვევაში, დრანდის ციხეში ხვდებოდნენ ან ოჯახის მიერ გამოსასყიდის გადახდის შემდეგ თავისუფლდებოდნენ. 

 

სწორედ „სამშვიდობოების“ მისიის დროს აყვავდა სამეგრელოდან გატაცებული მანქანების აფხაზეთში გაყიდვისა და ჯართის „ბიზნესი“.

 

„სამშვიდობო“ მისიის შესრულებისას 100-დე რუსი სამხედრო დაიღუპა - მათი უმრავლესობა გარჩევებს ემსხვერპლა, ნაწილი კი ისევ თავიანთმა თანამებრძოლებმა დაცხრილეს (ორჯერ სხვადასხვა პოსტზე 10-10 კაცი მოკლეს).

 

რამდენჯერმე საქართველოს პარლამენტში, დეპუტატთა ნაწილმა სცადა რუსეთის სამშვიდობო ძალებისთვის მანდატის შეჩერებისა და ქვეყნიდან მათი გაყვანის საკითხის წამოჭრა და განხილვა, მაგრამ ეს საკითხი, აგრესიულად მორჩილი უმრავლესობის მონდომებით, ყოველ ჯერზე ჩავარდა. 

 

2008 წელს მთელი მსოფლიო დარწმუნდა, რომ რუსეთი „სამშვიდობო მისიის“ შემსრულებელი კი არა, აგრესორია. 

 

მაგრამ უკვე ძალიან გვიან იყო. 

 

იგორ გოპკო, უკრაინა.

ფოტოზე: რუსეთის სამშვიდობო ძალების შესვლა ზუგდიდში, 1994.

თემასთან დაკავშირებული მასალები:
რედაქტორის რჩევით

პარლამენტში შესაძლოა, ორი კომიტეტი გაუქმდეს

2020-05-26 13:57
პარლამენტში კომიტეტების რაოდენობა 15-დან 13-მდე შესაძლოა, შემცირდეს. ამის შესახებ რეგლამენტში...

ემანუელ მაკრონი სალომე ზურაბიშვილს - საქართველოს ეროვნულ დღესასწაულთან დაკავშირებით, თქვენ და ქართველ ხალხს ბედნიერებასა და კეთილდღეობას გისურვებთ

2020-05-26 13:08
საფრანგეთის პრეზიდენტი, ემანუელ მაკრონი საქართველოს პრეზიდენტს, სალომე ზურაბიშვილს და ქართველ ხალხს დამოუკიდებლობის დღეს ულოცავს.

სალომე სამადაშვილი - ბატონ გახარიასთან უამრავი შეკითხვა გვაქვს

2020-05-26 12:57
ბატონ გახარიასთან უამრავი პოლიტიკური შეკითხვა გვაქვს, რაც ეხება იმას, რომ საქართველოს დღევანდელი...
რჩეული ვიდეოები

კიევის ნაციონალური აკადემიური ოპერეტის თეატრის მომღერლებმა კარატინში „სულიკო“ იმღერეს(ვიდეო)

2020-04-11 17:25
კიევის ნაციონალური აკადემიური ოპერეტის თეატრის მომღერლებმა კარატინში „სულიკო“ იმღერეს.

BBC-ნიუ-იორკში, სავარაუდოდ, კორონავირუსით გარდაცვლილ ადამიანებს დიდ ორმოებში მასობრივად მარხავენ. ვიდეო

2020-04-10 15:44
ნიუ-იორკი კორონავირუსით გარდაცვლილთა რიცხვის ზრდის პარალელურად, მასობრივ საფლავებს იყენებს....

კნუტების გასეირნება ჯორჯიის ცარიელ აკვარიუმში(ვიდეო)

2020-04-10 12:52
აშშ-ში, კორონავირუსის გამო დახურული ჯორჯიის აკვარიუმი ცხოველებისთვის ექსკურსიების მოწყობას...

ხანძარი გემზე - ქართველმა მეზღვაურებმა ეკიპაჟის 12 წევრი გადაარჩინეს(ვიდეო)

2020-04-09 12:47
 ქართველმა მეზღვაურებმა ეკიპაჟის 12 წევრი გადაარჩინეს-ხომალდზე ხანძარი წუხელ გაჩნდა. სამაშველო...

გამოკითხვა

როგორ შეაფასებთ სახელმწიოფოს მუშაობას "კორონა ვირუსისი" წინააღმდეგ?


ვალუტა

1
EUR
 - 
3.4801
0.0000
100
RUB
 - 
4.4615
0.0000
1
USD
 - 
3.1916
0.0000